१३७औँ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस आज मनाइँदै

काठमाडौं । आज विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस (मे १) विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ। “आठ घण्टा काम, आठ घण्टा मनोरञ्जन र आठ घण्टा आराम” भन्ने ऐतिहासिक नारासहित सुरु भएको मजदुर आन्दोलनको सम्झनामा यो दिवस मनाउने परम्परा रहिआएको छ।
सन् १८८६ मा अमेरिकाबाट सुरु भएको श्रमिक आन्दोलनलाई संस्थागत रूप दिन सन् १८८९ मा फ्रान्सको पेरिसमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनले मे १ लाई श्रमिक दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो। त्यसयता सन् १८९० देखि हरेक वर्ष विश्वभर यो दिवस मनाइँदै आएको छ।
नेपालमा भने विसं २००७ सालको विराटनगर मजदुर आन्दोलनपछि यो दिवस मनाउन थालिएको हो। विसं २०४६ को राजनीतिक परिवर्तनपछि सरकारले यस दिन सार्वजनिक बिदा दिने व्यवस्था गरेको छ।
नेपालमा कार्यक्रम र प्राथमिकता
श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेको जनाएको छ। ती कार्यक्रममा श्रमिक अधिकार, न्यूनतम पारिश्रमिक, सामाजिक सुरक्षा, वैदेशिक रोजगारी तथा श्रम बजार व्यवस्थापनजस्ता विषयमा छलफल हुँदैछ।
हाल नेपालमा न्यूनतम पारिश्रमिक मासिक रु १९ हजार ५५० कायम गरिएको छ भने प्रत्येक दुई वर्षमा पुनरावलोकन गर्ने व्यवस्था छ। साथै योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोषमा झण्डै २९ लाख श्रमिक आबद्ध भइसकेका छन्।
सरकारले श्रमिकको हक–अधिकार संरक्षण, सुरक्षित वैदेशिक रोजगारी, स्वदेशमै रोजगार सिर्जना र दक्ष जनशक्ति उत्पादनलाई प्राथमिकता दिँदै आएको छ।
चुनौती र अवसर
प्रविधिको तीव्र विकाससँगै श्रम बजारमा परिवर्तन भइरहेको छ। नयाँ पुस्तालाई रोजगारी उपलब्ध गराउने चुनौती बढ्दै गएको छ भने वैदेशिक रोजगारीबाट आएको सीप, पूँजी र अनुभवलाई देशभित्रै उपयोग गर्ने नीति पनि अघि बढाइएको छ।