अमेरिका–क्यानडा व्यापार तनाव चर्कियो, ट्रम्पको ५० प्रतिशत ट्यारिफको कार्नीले दिने भए ‘डलर–फर–डलर’ जवा

काठमाडौं । अमेरिका र क्यानडाबीच व्यापार सम्झौताको अन्तिम प्रयास असफल भएपछि दुई देशबीचको व्यापारिक तनाव थप चर्किएको छ। अमेरिकाले क्यानडाबाट आयात हुने करिब २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका वस्तुमा ५० प्रतिशत नयाँ ट्यारिफ लगाएपछि क्यानडाले पनि त्यसको जवाफी कदम चाल्ने घोषणा गरेको छ।
क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले शनिबार देशवासीलाई सम्बोधन गर्दै अमेरिकी ट्यारिफको ‘डलर–फर–डलर’ आधारमा जवाफ दिने बताएका छन्। उनका अनुसार आगामी सेप्टेम्बर ८ देखि अमेरिकी वस्तुमा प्रतिशोधात्मक कर लागू गरिनेछ।
कार्नीले अमेरिकी कदमलाई ‘ठूलो गलत आकलन’ भन्दै यसले क्यानडालाई आर्थिक रूपमा कमजोर बनाउने र विभाजित गर्ने प्रयास भएको आरोप लगाएका छन्। उनले दुई देशबीच अहिले ‘व्यापार युद्धको अवस्था’ सिर्जना भएको समेत बताएका छन्।
क्यानडाले अमेरिकी स्टिल, इलेक्ट्रोनिक्स, डेरी उत्पादन, घरेलु उपकरणलगायतका सामानमा जवाफी कर लगाउने तयारी गरेको छ। अमेरिकी ट्यारिफबाट प्रभावित क्यानडेली कामदार र व्यवसायलाई थप सहयोग उपलब्ध गराउने योजना पनि सरकारले अघि सारेको जनाएको छ।
कुन सामानमा बढ्यो अमेरिकी कर?
अमेरिकाले लगाएको नयाँ ५० प्रतिशत ट्यारिफ क्यानडाबाट आयात हुने करिब २० अर्ब डलर मूल्यका वस्तुमा लागू भएको छ। मदिरा, डेरी उत्पादन, सिमेन्ट, कपडा, हकी सामग्री, केही इलेक्ट्रोनिक तथा कागजजन्य उत्पादन यसबाट प्रभावित हुनेछन्।
यद्यपि ऊर्जा, पोटास र माछालगायत केही प्रमुख क्यानडेली निर्यातलाई नयाँ ट्यारिफबाट छुट दिइएको छ। स्टिल, आल्मुनियम, अटोमोबाइल र काठजन्य उत्पादनमा यसअघि लगाइएका अमेरिकी ट्यारिफ भने कायमै छन्।
अन्तिम चरणमा रोकियो व्यापार सम्झौता
अमेरिका र क्यानडाबीच पछिल्ला केही सातादेखि व्यापार सम्झौताका लागि गम्भीर वार्ता भइरहेको थियो। अगस्ट १८ मा प्रधानमन्त्री कार्नीले वार्तामा उल्लेखनीय प्रगति भएको बताएका थिए। त्यसपछि अमेरिकाले ५० प्रतिशत ट्यारिफ कार्यान्वयन गर्ने समय अगस्ट २१ सम्म स्थगित गरेको थियो।
तर अन्तिम चरणमा दुवै पक्षबीच सहमति जुट्न सकेन। क्यानडाले अमेरिकाले अन्तिम समयमा थप तथा अनुचित सर्त अघि सारेको आरोप लगाएको छ। अमेरिकी पक्षले भने क्यानडाले अमेरिकी सामानमाथि भेदभाव गरेको दाबी गर्दै नयाँ ट्यारिफको बचाउ गरेको छ।
लामो समयको साझेदारीमा असर पर्ने चिन्ता
अमेरिका र क्यानडा लामो समयदेखि घनिष्ठ आर्थिक तथा राजनीतिक साझेदारका रूपमा रहँदै आएका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा ट्यारिफलाई लिएर बढेको विवादले दुई देशको व्यापार सम्बन्धमा निरन्तर तनाव सिर्जना गरेको छ।
नयाँ ५० प्रतिशत ट्यारिफ र क्यानडाको जवाफी कदमले सीमापार व्यापार, उद्योग तथा उपभोक्ता मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
प्रधानमन्त्री कार्नीले भने अमेरिकामाथिको निर्भरता घटाउँदै अन्य मुलुकसँग व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने नीति अघि बढाउने बताएका छन्। क्यानडाले हालसम्म २० भन्दा बढी नयाँ आर्थिक तथा सुरक्षा साझेदारी अघि बढाइसकेको उनको दाबी छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले व्यापार वार्ता असफल भएपछि कार्नीको पछिल्लो भनाइबारे तत्काल सार्वजनिक प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। दुई देशबीच पुनः वार्ता कहिले सुरु हुन्छ भन्ने स्पष्ट समयतालिका पनि सार्वजनिक भएको छैन।