रक्सौल, पूर्वी चम्पारण-मानव जीवन पनि सङ्गीतजस्तै हुन्छ, जसमा खुसी र दुःख, आशा र निराशा, उत्साह तथा विभिन्न भावनाका स्वरलहरीहरू निरन्तर गुञ्जिरहन्छन्। सङ्गीत मनोरञ्जनको साधन मात्र नभई एउटा यस्तो सशक्त शक्ति हो जसले मानिसको मन, बुद्धि र भावनामा सकारात्मक ऊर्जा सञ्चार गर्छ। सुमधुर सङ्गीतले मनमा शान्ति प्रदान गर्छ, तनाव कम गर्छ र जीवनमा नयाँ ऊर्जा भर्छ।
सङ्गीतका सुमधुर धुनहरू मानिसभित्र लुकेका भावना र संवेगहरू व्यक्त गर्ने माध्यम बन्छन्। विभिन्न राग र सङ्गीतका स्वरहरूमार्फत व्यक्तिले आध्यात्मिक आनन्द र मानसिक शान्तिको अनुभव गर्छ। यसै कारणले गर्दा, सङ्गीत लामो समयदेखि जीवन र कल्याणसँग जोडिएको छ। यद्यपि व्यक्तिको रुचि, परिस्थिति र मनस्थितिका आधारमा सङ्गीतको प्रभाव फरक पर्न सक्छ, तर सकारात्मक र सुमधुर सङ्गीतले जीवनमा उत्साह र जीवन्तता भर्न मद्दत गर्छ।
भारतीय परम्परामा शरीर र मनबीचको सन्तुलनमा विशेष जोड दिइन्छ। योग र आध्यात्मिक परम्पराहरूमा शरीरका सात चक्रहरूको चर्चा गरिएको पाइन्छ। ‘सा, रे, गा, मा, पा, धा र नि’ गरी सात सुरहरू भारतीय संगीत परम्पराको आधारस्तम्भ हुन्। यी सुरहरूको अभ्यास र तिनको लय कायम राख्नु मनलाई एकाग्र गर्न तथा भावनात्मक सन्तुलन प्राप्त गर्न सहयोगी मानिन्छ।
मानव जीवनमा बिहान र बेलुकाको समयको विशेष महत्त्व हुन्छ। दिनभरका गतिविधिले गर्दा शरीर र मन थाकेको महसुस हुँदा, सुमधुर संगीतले शान्त र सकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्न मद्दत गर्छ। संगीतले मानसिक छटपटी कम गर्न र व्यक्तिलाई भित्री रूपमा स्फूर्तिवान् बनाउन माध्यमको काम गर्छ; यसैले यसलाई जीवनको लय र मानसिक स्वास्थ्यसँग जोडेर हेरिन्छ।
तर, स्वस्थ र सफल जीवनका लागि संगीत मात्र पर्याप्त हुँदैन। मानिसको व्यक्तित्व निर्माणमा कल्पनाशीलता, चिन्तनशक्ति, दृढ इच्छाशक्ति र भावनात्मक क्षमताले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्। फराकिलो सोच र सकारात्मक दृष्टिकोण भएको व्यक्तिको क्षमता पनि सोही अनुपातमा विस्तार हुन्छ; उनीहरू कठिन परिस्थितिमा पनि समाधान खोज्ने प्रयास गर्छन् र असम्भवलाई सम्भव बनाउन अघि बढ्छन्।
प्रकृतिले हरेक मानिसलाई केही विशेष क्षमताहरू प्रदान गरेको छ। आवश्यक कुरा भनेको ती क्षमताहरूलाई पहिचान गरी तिनको सकारात्मक सदुपयोग गर्नु हो। कल्पनालाई सिर्जनामा, विचारलाई कार्यमा र दृढ इच्छाशक्तिलाई उपलब्धिमा रूपान्तरण गर्ने प्रयासले नै जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउँछ। सिर्जनात्मकता केवल कला वा संगीतमा मात्र सीमित हुँदैन; बरु, यसले जीवनका हरेक क्षेत्रमा नयाँ विचार र कार्यका उत्कृष्ट तरिकाहरू अपनाउन प्रेरित गर्छ।
यस सन्दर्भमा, चरित्र निर्माण जीवन व्यवस्थापनको एक महत्त्वपूर्ण आधार बन्छ। ज्ञान र प्रतिभा तब मात्र वास्तवमै अर्थपूर्ण हुन्छन् जब तिनमा असल मूल्य-मान्यता, अनुशासन, इमानदारी र मानवीय संवेदनाको पनि समावेश हुन्छ। असल चरित्रले व्यक्तिलाई समाजमा सम्मान मात्र दिलाउँदैन, बरु उनीहरूलाई अरूका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्न सक्ने क्षमता पनि प्रदान गर्छ। यस्तो व्यक्ति कालान्तरमा एक अनुकरणीय नागरिक र सकारात्मक नेतृत्वको नमुनाका रूपमा स्थापित हुन सक्छ।
वास्तवमा, जीवन संगीतजस्तै हो। यदि विचारमा सकारात्मकता, व्यवहारमा मधुरता, कर्ममा इमानदारी र मनमा सन्तुलन छ भने जीवनको धुन सुमधुर बन्छ। त्यसैले, संगीतलाई केवल सुन्ने कुरामा मात्र सीमित नराख्नुहोस्; बरु, यसका सुरहरूबाट प्राप्त हुने शान्ति, अनुशासन र सकारात्मकतालाई आफ्नै जीवनमा आत्मसात् गर्नुहोस्। सन्तुलित सोच, सिर्जनशीलता र असल चरित्रका माध्यमबाट जीवनलाई स्वस्थ, अर्थपूर्ण र प्रेरणादायी बनाउने बाटो यही हो।
लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ई (जोन ४१) का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, साथै रक्सौलस्थित भारत विकास परिषदका सेवा संयोजक, मिडिया इन्चार्ज र सामाजिक अभियन्ता विमल सर्राफले प्रेससमक्ष यी विचारहरू व्यक्त गर्नुभयो।
