रक्सौल, पूर्वी चम्पारण-मानव जीवनमा प्रेम एउटा यस्तो शब्द हो, जसलाई जति बुझ्ने प्रयास गरिन्छ, त्यो उति नै गहिरो र रहस्यमय लाग्छ।प्रेम ईश्वर, प्रकृति, परिवार, समाज, कुनै व्यक्ति वा कुनै जीव वा वस्तुप्रति पनि समर्पित हुन सक्छ। प्रेमका स्वरूपहरू भिन्न-भिन्न हुन सके तापनि, जुनसुकै रूपमा गरिने यसको अनुभवले मानिसको हृदयलाई गहिरो गरी छुन्छ। कवि, साहित्यकार, सन्त र आध्यात्मिक चिन्तकहरूले प्रेमको व्याख्या आ-आफ्नै तरिकाले गरेका छन्; तैपनि, आजसम्म यसलाई कुनै एउटा निश्चित परिभाषामा पूर्ण रूपमा समेट्न सकिएको छैन। प्रेमको यही विशेषताले यसलाई असीमित, अनन्त र अवर्णनीय बनाउँछ।
लायन्स क्लब्स इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ई (जोन ४१) का जोन चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, साथै भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक, सञ्चार इन्चार्ज र सामाजिक अभियन्ता विमल सर्राफले प्रेससमक्ष यी विचारहरू व्यक्त गर्नुभयो।
उनले भने कि जसरी ईश्वरलाई सीमित परिभाषामा बाँध्न असम्भव छ, त्यसरी नै प्रेमलाई पनि निश्चित सीमाभित्र बाँध्न सकिँदैन। प्रेमलाई केवल शब्दहरूका माध्यमबाट बुझ्न सकिँदैन; यसको अनुभव गर्नुपर्छ। सन्त कबीरले ‘प्रेम’ शब्दका ती साढे दुई अक्षरलाई नै जीवनको सर्वोच्च ज्ञान मानेका छन्। वास्तवमा, जसले प्रेमलाई बुझेको छ, उसले जीवनको त्यो सत्यलाई आत्मसात् गरेको छ जुन केवल किताबी ज्ञानबाट प्राप्त गर्न सकिँदैन।
प्रेममा मानिसलाई भित्री रूपमै रूपान्तरण गर्ने शक्ति हुन्छ। साँचो प्रेमले अहङ्कारलाई पगाल्छ, संवेदनशीलता बढाउँछ र व्यक्तिलाई अरूका सुख-दुःखसँग जोड्छ। प्रेममा डुबेको व्यक्ति केवल आफ्ना लागि मात्र बाँच्दैन, बरु अरूसँग खुसी, शान्ति र अपनत्वको भावना बाँड्न प्रयत्नशील रहन्छ। त्यसैले, प्रेमलाई केवल एउटा भावनाका रूपमा मात्र नभई जीवनप्रतिको एक सुन्दर दृष्टिकोणका रूपमा पनि वर्णन गर्न सकिन्छ।
भारतीय संस्कृति र आध्यात्मिकतामा प्रेमका अनेकौं उत्कृष्ट उदाहरणहरू पाइन्छन्। कृष्णप्रति मीराको समर्पण, रामप्रति शबरीको भक्ति, कृष्णप्रति गोपीहरूको गहिरो अनुराग तथा भक्त र परमात्माबीचको आध्यात्मिक सम्बन्धले यो पुष्टि गर्छन् कि जब प्रेम आफ्नो विशुद्धतम रूपमा हुन्छ, तब त्यसमा स्वार्थ, अहङ्कार वा कुनै पनि प्रकारको अपेक्षा हुँदैन। प्रेम केवल प्राप्ति वा उपभोगको साधन नभई आत्म-समर्पणको भावनामा रूपान्तरित हुन्छ।
प्रेम भनेको केवल आकर्षण वा शारीरिक निकटता मात्र होइन। यो हृदयको गहिराइबाट उत्पन्न हुने एउटा यस्तो भावना हो जसले मानिसलाई स्वार्थभन्दा माथि उठेर अरूका बारेमा सोच्न प्रेरित गर्छ। साँचो प्रेमले स्वामित्वको दाबी गर्दैन, बरु विश्वास जगाउँछ; यसले बन्धन खडा गर्दैन, बरु स्वतन्त्रताको सम्मान गर्छ; अनि यसले कुनै प्रतिफलको अपेक्षा गर्दैन, बरु दिने कार्यमै आनन्द महसुस गर्छ।
प्रेममा अद्भुत शक्ति हुन्छ। यसले कठोरभन्दा कठोर हृदयलाई पनि नरम बनाउन सक्छ। क्रोधले दूरी बढाउँछ भने प्रेमले सम्बन्धमा सेतुको काम गर्छ। घृणाले मानिसहरूलाई अलग्याउँछ, तर प्रेमले जोड्छ। प्रेमका माध्यमबाट कसैलाई पराजित गर्न सकिँदैन, तर उनीहरूको मन भने पक्कै जित्न सकिन्छ। यही नै प्रेमको सबैभन्दा ठूलो विजय हो।
आजको तीव्र गतिको जीवनशैलीमा मानिसहरू भौतिक उपलब्धिहरू हासिल गर्ने दौडमा छन्, तर उनीहरूमा प्रेम, अपनत्वको भावना र समानुभूतिको भने अभाव बढ्दै गइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा प्रेमको महत्त्व अझ बढी हुन्छ। यदि परिवारमा प्रेम, समाजमा समानुभूति र मानवीय व्यवहारमा अपनत्वको भावना हुने हो भने धेरै समस्याहरू आफैँ समाधान हुन सक्छन्।
वास्तवमा, प्रेम जीवनको त्यो मधुर प्रवाह हो जसले मानिसलाई भित्री रूपमा समृद्ध बनाउँछ। यसलाई न त किन्न सकिन्छ, न त कुनै सीमामा बाँध्न वा शब्दमा पूर्ण रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ; प्रेमलाई केवल अनुभव गर्न र जिउन सकिन्छ। जहाँ प्रेम हुन्छ, त्यहाँ जीवनको वास्तविक माधुर्य हुन्छ; जहाँ प्रेम हुन्छ, त्यहाँ सम्बन्धहरूमा आत्मीयता फस्टाउँछ; र जहाँ प्रेम हुन्छ, त्यहाँ मानवताको वास्तविक सार प्रकट हुन्छ।
