काठमाडौं, १२ माघ – भारत भ्रमण गर्ने नेपाली नागरिकका लागि अब नगद बोक्ने झन्झट घट्ने संकेत देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) र भारतीय रिजर्भ बैंक (RBI) बीच भएको उच्चस्तरीय छलफलपछि भारतमा नेपालीहरूले क्यूआर कोडमार्फत डिजिटल भुक्तानी गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाउने विषयमा सहमति अघि बढेको हो।
राष्ट्र बैंकका गभर्नर प्रा. डा. विश्वनाथ पौडेल र आरबीआईका गभर्नर सञ्जय मलहोत्रा बीच भएको भेटवार्तामा अन्तरदेशीय डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई सहज बनाउने विषय मुख्य एजेन्डा बनेको थियो।
भारत यात्रा अब झन् सहज हुने संकेत
हाल भारत जाँदा धेरै नेपालीले नगद साटफेर, कार्ड नचल्ने समस्या, वा साना भुक्तानीमा झन्झट बेहोर्दै आएका छन्। प्रस्तावित सहजीकरणपछि भने:
भारतमा पसल, होटल, यातायातलगायत सेवामा
क्यूआर स्क्यान गरेरै
डिजिटल वालेट वा बैंकिङ प्रणालीमार्फत भुक्तानी सम्भव हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यसले पर्यटन, उपचार, अध्ययन र व्यापारिक यात्रामा जाने नेपालीहरूलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुर्याउने देखिन्छ।
दुई केन्द्रीय बैंकबीच के–के विषयमा छलफल भयो?
भेटमा क्यूआर भुक्तानी मात्र होइन, व्यापक वित्तीय सहकार्यका विषय उठाइएका थिएः
अन्तरदेशीय विद्युतीय भुक्तानी प्रणाली
मौद्रिक नीति र तरलता व्यवस्थापन
विदेशी विनिमय (फरेक्स) व्यवस्थापन
एआई आधारित बैंक सुपरिवेक्षण
सूचना प्रविधिमा आरबीआईका असल अभ्यास
राष्ट्र बैंकका विभिन्न विभागका कार्यकारी निर्देशकहरूले पनि आफ्ना कार्यक्षेत्रसँग सम्बन्धित सहकार्यका सम्भावनाबारे धारणा राखेका थिए।
गभर्नरको भारत भ्रमण: लगानी र वित्तीय सहकार्यमा जोड
भारत भ्रमणका क्रममा गभर्नर पौडेलले गुजरातको अहमदाबादस्थित इन्टरनेसनल फाइनान्सियल सर्भिस सेन्टर्स अथोरिटी (IFSCA) सँग पनि भेटवार्ता गरेका थिए।
त्यहाँ:
‘गिफ्ट सिटी (GIFT City)’ अवधारणा
अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय केन्द्रको विकास
लगानी प्रवर्द्धनका नीति
नेपालसँग सम्भावित सहकार्य
जस्ता विषयमा छलफल भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
किन महत्त्वपूर्ण छ यो कदम?
यो पहलले दीर्घकालमा:
✅ सीमा पार डिजिटल भुक्तानी विस्तार
✅ नगद निर्भरता घटाउने
✅ औपचारिक वित्तीय प्रणालीको उपयोग बढाउने
✅ नेपाल–भारत आर्थिक सम्बन्ध थप सुदृढ गर्ने
जस्ता असर पार्न सक्छ।
संक्षेपमा:
भारत जाने नेपालीका लागि अब “पैसा साट्नु पर्ने देश” भन्दा “फोनबाटै तिर्न सकिने देश” बन्ने दिशातर्फ पहल सुरु भएको छ।
