इथियोपियामा १२ हजार वर्षपछि ज्वालामुखी विस्फोट : असर भारत हुँदै नेपालको आकाशसम्म

११ मंसिर, काठमाडौं । इथियोपियामा झण्डै १२ हजार वर्षपछि हेली गुब्बी नामको ज्वालामुखी विस्फोट भएको छ। विस्फोटसँगै निस्किएको ठूलो मात्राको खरानी र सल्फर डाइअक्साइड (SO₂) लगभग १५ किलोमिटर उचाइसम्म पुगेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार माध्यमहरूले जनाएका छन्।

यो धुलो–धुवाँयुक्त बादल लाल सागर पार गर्दै यमन, ओमान हुँदै भारत, नेपाल र चीनसम्म फैलिएको पुष्टि भएको छ।

भारतका पाँच राज्यको आकाशमा ज्वालामुखीको बादल

इथियोपियाबाट करिब ४,३०० किलोमिटर पर रहेका भारतका राजस्थान, गुजरात, महाराष्ट्र, दिल्ली र पञ्जाबसम्म विस्फोटबाट निस्किएको बादल पुगेको भारतीय मौसम विज्ञान विभाग (IMD) ले जनाएको छ।

IMD अनुसार खरानीयुक्त बादल मंगलबारबाट भारतबाट हटेर नेपालको आकाश हुँदै चीनतर्फ अगाडि बढेको छ।

उडान प्रभावित : एअर इन्डियाका ११ उडान रद्द

आकाशमा फैलिएको धुलो र SO₂ का कारण भारतका केही स्थानमा हवाई उडान प्रभावित भएका छन्।
एअर इन्डियाले ११ उडान रद्द गरेको थियो।
तर विशेषज्ञहरूले बादल अत्यधिक उचाइमा भएकाले भारतका नागरिकको दैनन्दिन जीवनमा खासै प्रभाव नपरेको बताएका छन्।

इथियोपियामा विस्फोटका कारण मानवीय क्षति भने भएको छैन। यमन र ओमानले भने सावधानी अपनाउन आफ्ना नागरिकलाई सचेत गराएका छन्।

ज्वालामुखीबाट उडेको खरानीले विमानका इन्जिनमा क्षति पुर्‍याउन सक्ने भएकाले ‘इन्टरनेसनल एभिएसन प्रोटोकल’ अनुसार सतर्कता अपनाइएको अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाले उल्लेख गरेका छन्।

नेपालमा प्रभाव कस्तो ?

विस्फोटबाट बनेको बादल ४३ हजार फिट उचाइमा रहेकाले जमिनमा रहेको जनजीवनमा प्रभाव नपरेको वरिष्ठ मौसमविद् बरुण पौडेलले बताएका छन्।

पौडेलका अनुसार—
‘बादल धेरै माथि भएकाले नेपालमा कुनै खास असर भएन। वर्षा भएको भए एसिडयुक्त पानी झर्न सक्थ्यो तर अहिले वर्षा नभएकाले जोखिम देखिएन।’

तर, नेपाल आउन निर्धारित ७ अन्तर्राष्ट्रिय उडान रोकिएका थिए।

वैज्ञानिकका लागि दुर्लभ अवसर

वैज्ञानिकहरूका अनुसार हजारौं वर्षपछि भएको यो विस्फोट इथियोपियाको भू–इतिहासकै असाधारण घटना मानिएको छ।
गल्फ न्यूजका अनुसार, असीमित मात्रामा निस्किएको सल्फर डाइअक्साइडले वातावरणीय तथा स्वास्थ्य जोखिम बढाउन सक्ने चिन्ता छ।

‘इमिरेट एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी’ का अध्यक्ष इब्राहिम अल जरवानका अनुसार, यसरी अचानक SO₂ निस्किनु भूगर्भभित्र ठूलो दबाब जमिरहेको संकेत हो। उनका अनुसार म्याग्मा सक्रिय भइसकेकाले फेरि पनि विस्फोट हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ।

उनी भन्छन्—
‘यो घटना वैज्ञानिक अध्ययनका लागि एक दुर्लभ मौका हो। यति लामो समयपछि भएको यस्ता विस्फोटले पृथ्वीको भूवैज्ञानिक संरचना बुझ्न धेरै महत्वपूर्ण सूचना दिन सक्छ।’