घटस्थापनासँगै दशैँको रौनक सुरु, कात्तिक ४ गते टीका

काठमाडौं, असोज २५। नेपालीहरूको महान् पर्व बडादशैँ आज आइतबार घटस्थापनासँगै सुरु भएको छ। घरघरमा जमरा राखेर दुर्गा भवानीको पूजा आराधना सुरु गरिएसँगै दशैँको धार्मिक तथा सांस्कृतिक उत्सव प्रारम्भ भएको हो।
आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन मनाइने घटस्थापनामा घरको पूजाकोठा वा दशैँघरमा कलश स्थापना गरी दुर्गा भवानीको आह्वान गरिन्छ। यस अवसरमा शुद्ध स्थानबाट ल्याइएको माटो वा बालुवामा जौँ छरेर जमरा राख्ने परम्परा छ। नौ दिनसम्म विधिपूर्वक पूजा गरी हुर्काइएको जमरा विजयादशमीका दिन टीकासँगै ग्रहण गरिन्छ।
नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले यस वर्ष घटस्थापनाको उत्तम साइत बिहान ११ बजेर ४७ मिनेटका लागि निर्धारण गरेको छ। धार्मिक मान्यताअनुसार प्रतिपदा तिथि परेको दिन घटस्थापना गरी नवरात्रको पूजा आरम्भ गरिन्छ।
नवदुर्गाको पूजामा भक्तजन व्यस्त
दशैँको पहिलो दिनदेखि महानवमीसम्म दुर्गा भवानीका नौ स्वरूपको पूजा आराधना गरिन्छ। नवरात्रका प्रत्येक दिन फरकफरक देवीको पूजा गर्ने परम्परा छ। धार्मिक विश्वासअनुसार दुर्गाका नौ स्वरूपले शक्ति, साहस, समृद्धि, ज्ञान र सद्बुद्धिको सन्देश दिन्छन्।
दशैँलाई असत्यमाथि सत्य र अन्यायमाथि न्यायको विजयको प्रतीकका रूपमा पनि लिइन्छ। यस अवधिमा घरघरमा चण्डीपाठ, दुर्गा सप्तशती तथा देवी स्तोत्रको पाठ गरिन्छ। देशभरका भगवती मन्दिर र शक्तिपीठमा समेत दर्शन तथा पूजाआराधना गर्न जाने भक्तजनको चहलपहल बढ्ने गर्छ।
कात्तिक ४ गते विजयादशमी
यस वर्ष कात्तिक ४ गते बुधबार विजयादशमी मनाइँदैछ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार त्यस दिन देवी विसर्जनको साइत बिहान ८ बजेर ४९ मिनेटमा र टीका ग्रहणका लागि उत्तम साइत बिहान १० बजेर २६ मिनेटमा रहेको छ।
विजयादशमीका दिन मान्यजनको हातबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गरिन्छ। दशैँको अवसरमा काम, अध्ययन तथा रोजगारीका लागि घरबाहिर रहेका मानिसहरू गाउँघर फर्कने भएकाले परिवारका सदस्यबीच भेटघाट र पुनर्मिलनको वातावरण बन्ने गर्छ।
बजारदेखि गाउँघरसम्म बढ्दैछ चहलपहल
दशैँ सुरु भएसँगै सहरबाट गाउँ फर्कने, घरको सरसफाइ गर्ने, पूजाका सामग्री जुटाउने र परिवारसँग पर्व मनाउने तयारीले चहलपहल बढ्ने गरेको छ। सातौँ दिन फूलपाती भित्र्याउने, महाअष्टमी र महानवमीमा विशेष पूजा गर्ने तथा दशमीमा टीका लगाउने परम्पराले दशैँलाई धार्मिक र सांस्कृतिक रूपमा विशेष बनाएको छ।
काठमाडौंको हनुमानढोका दरबारस्थित दशैँघरमा पनि आजदेखि विधिपूर्वक जमरा राखेर दुर्गा भवानीको पूजा आराधना सुरु गरिएको छ।
बडादशैँ केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित नभई पारिवारिक एकता, आपसी सद्भाव र सामाजिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउने पर्वका रूपमा समेत परिचित छ। कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मनाइने यस पर्वले नेपाली समाजमा उत्साह, उमङ्ग र मेलमिलापको वातावरण सिर्जना गर्ने विश्वास गरिन्छ।