काठमाडौं, पुस २७
इरानमा सरकारविरोधी आन्दोलन तीव्र बन्दै जाँदा अवस्था दिनप्रतिदिन भयावह बन्दै गएको छ। खस्कँदो अर्थतन्त्र, चर्को महँगी र सरकारी दमनविरुद्ध सुरु भएको प्रदर्शन अहिले खुला हिंसामा परिणत भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्।
राजधानी तेहरानसहित देशका प्रमुख सहरहरूमा सुरक्षाबलले गोली चलाएपछि मृतकको संख्या तीव्र रूपमा बढेको छ। टाइम म्यागजिन ले तेहरानका एक चिकित्सकलाई उद्धृत गर्दै राजधानीका ६ अस्पतालमै कम्तीमा २१७ प्रदर्शनकारीको मृत्यु दर्ता भएको दाबी गरेको छ। अधिकांशको मृत्यु गोली लागेर भएको बताइएको छ।
बीबीसीका अनुसार, उत्तरी सहर रश्तको एउटा अस्पतालमा मात्र एक रातमै ७० शव ल्याइएको थियो। अस्पतालहरूमा घाइतेको चाप असह्य बनेको कर्मचारीहरूले बताएका छन्।
सेनाको कडा चेतावनी
प्रदर्शन हिंसात्मक बनेपछि इरानी सुरक्षा संयन्त्र अझ आक्रामक बनेको छ। रिभोलुसनरी गार्ड्सका एक वरिष्ठ अधिकारीले सरकारी टेलिभिजनमार्फत अभिभावकहरूलाई आफ्ना बालबालिका प्रदर्शनमा नल्याउन चेतावनी दिएका छन्।
उनले भनेका छन्, “यदि प्रदर्शनमा सहभागी बालबालिकालाई गोली लाग्यो भने त्यसबारे कुनै गुनासो स्वीकार गरिने छैन।”
सरकारी अधिकारीहरूले प्रदर्शनकारीलाई ‘ईश्वरविरुद्धको अपराधी’ को संज्ञा दिँदै मृत्युदण्डसम्म हुन सक्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्।
इन्टरनेट बन्द, दमन तीव्र
सरकारले प्रदर्शन फैलिन नदिन देशभर इन्टरनेट र टेलिफोन सेवा लगभग पूर्ण रूपमा बन्द गरेको छ। प्रारम्भिक दिनमा अन्योल देखिएको सरकार अहिले भने सम्पूर्ण शक्ति प्रयोग गरिरहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले प्रदर्शनकारी मारिएमा इरानले “ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने” चेतावनी दिएका छन्।
आर्थिक संकटले विस्फोट
इरानको वर्तमान संकटको मूल कारण आर्थिक बदहाली हो।
डिसेम्बर २०२५ मा इरानी मुद्रा रियाल इतिहासकै कमजोर अवस्थामा पुग्दै १ अमेरिकी डलर बराबर १४ लाख ५० हजार रियाल नाघेको थियो।
खाद्यान्न मूल्य ७२% ले वृद्धि
औषधि मूल्य ५०% ले महँगो
२०२६ को बजेटमा ६२% कर वृद्धि प्रस्ताव
यी सबै कारणले जनआक्रोश विस्फोट भएको हो।
खामेनीको कडा सन्देश
सर्वोच्च नेता अली खामेनीले राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै प्रदर्शनलाई विदेशी शक्तिद्वारा उक्साइएको दाबी गरेका छन्।
उनले भने, “अमेरिकालाई खुसी पार्न देश जलाउनेहरूलाई इस्लामिक रिपब्लिकले कहिल्यै सहने छैन।”
खामेनीले ट्रम्पलाई इरानको मामिलामा हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी दिँदै इस्लामिक शासन कुनै पनि हालतमा पछि नहट्ने स्पष्ट पारे।
रजा पहलवीको फिर्ती घोषणा
यसैबीच, पूर्व शाहका छोरा तथा क्राउन प्रिन्स रजा पहलवीले देश फर्कने घोषणा गरेका छन्।
५० वर्षदेखि निर्वासनमा रहेका उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत “राष्ट्रिय क्रान्तिको निर्णायक घडी नजिकिँदै छ” भन्दै इरान फर्कने तयारी गरेको बताएका छन्।
प्रदर्शनकारीहरू उनलाई धर्मनिरपेक्ष र लोकतान्त्रिक विकल्पको रूपमा हेर्न थालेका छन्।
इरान कहाँ पुग्दैछ ?
इरान अहिले
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध
तेल निर्यातमा गिरावट
व्यापार घाटा
न्यून जीडीपी वृद्धि (०.३%)
जस्ता गम्भीर समस्याले थलिएको छ। विज्ञहरूका अनुसार, सरकार अब नरम नबन्ने र आगामी दिनमा हताहत अझ बढ्ने सम्भावना उच्च छ।
४७ वर्ष पुरानो इस्लामिक शासनविरुद्ध उठेको यो जनविद्रोहले इरानलाई ऐतिहासिक मोडतर्फ लैजाने संकेत देखिएको छ।
