काठमाडौं, माघ १५
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको परमाणु कार्यक्रमलाई लिएर तनाव चर्किँदै गएको अवस्थामा कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले इरानसँग सम्झौता गर्न “समय सकिँदै गएको” उल्लेख गर्दै आवश्यक परे सैन्य कदम “भयावह” हुन सक्ने बताएका छन्।
ट्रम्पका अनुसार अमेरिकाको एक ठूलो नौसैनिक सैन्य टोली इरानतर्फ अग्रसर छ। उनले उक्त टोली भेनेजुएलातर्फ पठाइएको सैन्य संरचनाभन्दा पनि ठूलो रहेको दाबी गरेका छन्। खाडी क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति क्रमशः बढिरहेको सन्दर्भमा उनले इरानलाई तत्काल वार्तामा आउन आग्रह गरेका हुन्।
इरानको प्रतिक्रिया : ‘तत्काल शक्तिशाली जवाफ दिन्छौं’
अमेरिकी चेतावनीपछि इरानले पनि कडा प्रतिक्रिया दिएको छ। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले देशका सशस्त्र बलहरू पूर्ण तयारी अवस्थामा रहेको र जमिन वा समुद्रबाट हुने कुनै पनि आक्रमणको “तत्काल र शक्तिशाली” जवाफ दिइने बताएका छन्।
इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि मात्रै भएको दाबी दोहोर्याउँदै आएको छ। उसले परमाणु हतियार विकासको आरोपलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।
आन्तरिक अवस्थालाई लिएर पनि आरोप–प्रत्यारोप
ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्ति इरानको आन्तरिक अवस्थासँग पनि जोडिएको छ। इरानमा हालै भएको प्रदर्शन र त्यसको दमनका घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढेको छ। इरानी मुद्राको तीव्र अवमूल्यनपछि सुरु भएका प्रदर्शनहरू धार्मिक नेतृत्वको वैधतामाथि प्रश्न उठ्ने स्तरसम्म पुगेको बताइन्छ।
अमेरिकास्थित मानवअधिकार संस्था ह्युमन राइट्स एक्टिभिस्ट्स न्युज एजेन्सी ले अशान्तिमा हजारौं मानिसको ज्यान गएको दाबी गरेको छ। इन्टरनेट अवरोधका कारण तथ्यांक स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न कठिन भएको जनाइएको छ। नर्वेमा आधारित इरान ह्युमन राइट्स ले मृतक संख्या अझै उच्च हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ।
अमेरिकी पक्षको दाबी : ‘इरानी शासन कमजोर’
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पनि इरानको वर्तमान शासन इतिहासमै कमजोर अवस्थामा पुगेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार अर्थतन्त्र धराशायी हुँदा सरकारसँग नागरिकको असन्तुष्टि सम्बोधन गर्ने क्षमता घटेको छ।
तर ट्रम्पको मुख्य जोड भने परमाणु कार्यक्रममै केन्द्रित देखिन्छ। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानलाई “निष्पक्ष सम्झौता” का लागि अघि आउन आग्रह गर्दै परमाणु हतियार नबनाउन चेतावनी दिएका छन्।
इरान : ‘बराबरीको आधारमा सम्झौता गर्न तयार’
इरानले भने आफू “दबाबरहित र बराबरीको वातावरणमा निष्पक्ष परमाणु सम्झौता” का लागि तयार रहेको जनाएको छ। शान्तिपूर्ण परमाणु प्रविधिमा आफ्नो अधिकार सुरक्षित हुने र परमाणु हतियार विकास नगर्ने सर्तमा सम्झौता सम्भव रहेको इरानी पक्षको भनाइ छ।
यसबीच अमेरिका–इरानबीच औपचारिक वार्ता सुरु नभए पनि सन्देशहरूको आदान–प्रदान भइरहेको संकेत इरानी अधिकारीहरूले दिएका छन्। तनाव बढ्दै जाँदा कूटनीतिक समाधान सम्भव हुन्छ कि सैन्य टकरावतर्फ जान्छ भन्ने विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको ध्यान केन्द्रित भएको छ।
