१७ चैत-पश्चिम एसियामा इरान र इजरायलबीचको द्वन्द्व अहिले ठूलो युद्धतर्फ गइरहेको छ। अमेरिका खुलेर इजरायलको पक्षमा उभिँदा पनि रुस र चीन भने प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपबाट टाढा छन्।
यो द्वन्द्व सन् २०२३ मा हमासले इजरायलमाथि गरेको आक्रमणपछि सुरु भएको हो। त्यसपछि अवस्था विस्तार हुँदै २०२६ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि ठूला हवाई आक्रमण गरेपछि युद्ध अझ चर्किएको छ। इरानले पनि मिसाइल, ड्रोन र आफ्ना सहयोगी समूहमार्फत जवाफ दिइरहेको छ।
रुसले इरानलाई समर्थन गरेको देखिए पनि प्रत्यक्ष रूपमा युद्धमा उत्रिएको छैन। यसको मुख्य कारण युक्रेनसँगको युद्ध हो, जहाँ रुसले आफ्ना धेरै स्रोत प्रयोग गरिरहेको छ। साथै, रुसले इजरायलसँगको सम्बन्ध पनि बिगार्न चाहँदैन, त्यसैले सन्तुलनको नीति अपनाएको छ। युद्धका कारण तेलको मूल्य बढ्दा रुसलाई आर्थिक फाइदा पनि भइरहेको छ।
चीनले पनि युद्धको विरोध गर्दै कूटनीतिक समाधानको पक्ष लिएको छ। चीनको अर्थतन्त्र तेल आयातमा निर्भर भएकाले मध्यपूर्वमा अस्थिरता उसलाई जोखिमपूर्ण हुन्छ। इरानसँगको व्यापार र ‘बेल्ट एन्ड रोड’ परियोजनाका कारण पनि चीन प्रत्यक्ष युद्धमा जान चाहँदैन।
दुवै देशले इरानलाई अप्रत्यक्ष रूपमा सहयोग गरिरहेका छन्, तर प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेप नगर्ने नीति अपनाएका छन्। उनीहरू अहिले ‘पर्ख र हेर’ रणनीतिमा छन्, जहाँ जोखिम कम गर्दै आफ्नो फाइदा सुरक्षित गर्ने प्रयास भइरहेको छ।
निष्कर्षमा, रुस र चीन युद्धमा प्रत्यक्ष नभए पनि पूर्ण रूपमा निष्क्रिय छैनन्। उनीहरू परिस्थिति हेरेर सही समयमा आफ्नो भूमिका बढाउने रणनीतिमा छन्।
